50 години јубилеј на Mеѓународниот ден на ромите – 8-ми април 2021

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email
Share on print
Print

На 8ми април 1971 година во Орпингтон (во близина на Лондон) бил одржан Првиот Светски Ромски Конгрес од 8-12 април, еден од најважните историски датуми за ромската зедници. На конгресот се сретнаа претставници Роми од 14 земји во светот. Од 1971 година, овој ден се манифестира низ целиот свет и претставува Меѓународен ден на Ромите во целиот свет и означува историски ден на самоопределувањето на Ромите како народ којшто живее во Европа и останатите континенти.

 

На конгресот беа донесени и усвоени неколку важни одлуки:

 

  • Ромско знаме – зелено-плаво знаме со црвено тркало во центарот, во долниот дел има зелена боја која ја симболизира земјата, а горниот дел е обоен со сина боја која го симболизира небото, додека црвеното тркало  кое се наоѓа во средина на знамето ги претставува патувањата и миграциите на Ромите;
  • Ромска химна – песната Џелем, Џелем која се темели на стара позната ромска песна;
  • Прогласување на официјален ромски јазик (romani chip), како и прифаќање на називот „Ром“ што на ромски значи човек. Наместо различните називи за овој народ: „цигани“, „чингене“, „житан“, „ацинган“, „џипси“ и сл.

 

*На Четвртиот Светски Ромски Конгрес одржан 1990 година во Серок, Полска официјално е решено 8ми Април, денот кога е отворен првиот конгрес во Лондон, да се прогласи за Меѓународен ден на Ромите кој секоја година ќе се одбележува во целиот свет на кој се промовира позицијата, културната, историската и традиционалната вредност на ромската популација ширум светот.

 

Потекло

Ромите се посебно етничко малцинство со потекло од Индија и се сметаат за мирољубив народ кој не предизвикувал војни, но мигрирал од Индија поради војните. Во 13 век Ромите се појавуваат на Балканот и работат како слуги, ковачи, бунарџии, кожари, кројачи, златари, чувари, курири, месари, но и работи кои во 16 век не биле очекувани за Ромите, како калуѓери, оператори, правници, јаничари и спахии.

Ромите се народ од индоевропско потекло, раселени се на секаде низ светот и немаат своја матична држава. Бројот на Роми е околу 12 000 000 некои тврдат дека овој број е само во Европа. Најмногу Роми има во Турција, Романија, Шпанија, Унгарија Бугарија  ги има и во останатите европски држави и ги има и во Америка.

Првите доселувања на Роми во Македонија се од Средниот век, односно 14 век. Денес, Ромите со Уставот од 2001 година се признати како народ, а според последниот попис од 2002 година, застапеноста на Ромите од вкупното население во Македонија, изнесува приближно 2.66% (53.879) со што Ромите се четвртата по големина етничка заедница во државата (по Македонците, Албанците и Турците), а според неофицијалните проценки на локалните ромски невладини организации застапеноста на Ромите од вкупното население е многу поголема и изнесува дури и до 6 проценти.

 

Јазик и поделба

Нема универзално напишан ромски јазик кој се користи од сите Роми:

 

  • Коренот на јазикот е Панџаби или Хинди,
  • Стандардизиран дијалект е креиран од страна на Лингвистичка Комисија на Интернационална Ромска Унија,
  • Има четири главни ромски „племиња“ или ромски нации: Калдераш, Макаваја, Ловари и Чурари

 

Култура

Ромската култура е различна и нема една универзална култура, но има атрибути заеднички за сите Роми:

 

  • Лојалност кон семејството;
  • Верба во Девел (Господ) и Бенг (Ѓавол);
  • Верба во судбина;
  • Стандарди и норми во зависност од групата;
  • Прилагодливост на промеливи услови на живеење;
  • Ромите преку живеење во различни земји ги менуваат своите културни вредности и верувања.

 

Кога ќе кажеме „Bahtalo 8-to April“ или „Честит 8-ми Април“, освен упатена честитка до Ромите во нашата држава, Европа и светот, тоа е испратена порака до група на граѓани кои се присутни насекаде, но очигледно недоволно заштитени и прифатени. Познато е дека повеќе години наназад, Ромите и нивното културно наследство се составен дел од општественото живеење и денес со право претставуваат конститутивна заедница. Според европската идеја за позитивна трансформација на општествениот поредок, согласно европските вредности, правила и стандарди кои се главните белези за мултиетничка и мултикултурна демократија, потребно е правична застапеност, рамноправност, подобрување на животните услови и интеграција на Ромите, борба против предрасудите и овозможување социјална инклузија.

 

Посакуваме и се залагаме за еднаков третман на сите Роми, како тие би биле слободни достоинствено да ја изградат најдобрата иднина за себе и за своите семејства.

ЧЕСТИТ МЕЃУНАРОДЕН ДЕН НА РОМИТЕ!

 

Mangaja thaj džaja ko odova te ovel jekhajekhikane tretmano bašo sa e Roma, te šaj ola te oven tromale te keren piro najšukar avutnipe peske thaj pe jeriengje.

BAHTALO MAŠKARTHEMUTNO DIVE E ROMENGORO!

 

Автор : Станица П.Е.Т.

 

 

 

 

 

Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст фотографија видео без дозвола од редакцијата на ИНФО КОМПАС.

Можеби ќе ве интересира

Следете не на facebook

 

Вашата поддршка многу ни значи