Во М. Брод по 18 пат се одржа манифестацијата Костенијада или Фестивал на костенот. Костенот е најпознатиот бренд на Поречието кој го има и на грбот на оваа Општина. Манифестацијата низ годините прерасна во вистинска атракција каде во нејзин состав се одржуваат изложби на рачни ракотворби од костени, а има и богата културно уметничка програма со играорни друштава од цела Македонија. Туристи доаѓаат од сите околни градови. Манифестацијата и оваа година се одржуваше 2 дена. Во петокот вечерта кога имаше забава со бендови на плоштадот и во саботата преку целиот ден.
„И оваа година, 18 пат по ред се организира манифестацијата „Фестивал на костенот“. Во склоп на манифестацијата се организира и изложбата „Златен костен“ во Домот на културата „Македонски Брод“, во која учество земаат сите ученици од нашата општина, основното училиште, средното училиште и детската градинка. Се изработуваат изработки од костен, ликовни дела за костен. Во Домот на културата се организира работилница во која учествуваат учениците од средното училиште во Македонски Брод кои сликаат свои дела, кои се тука изложени на изложбата. На оваа изложба ќе доделиме награди за најдобрите изработки од сите категории. На манифестацијата земаат учество културно уметнички друштва од државата, понекогаш и од странство, оваа година се само од нашата држава. Освен нашето друштво КУД „7 Септември“, тука се присутни друштва од Гостивар, Битола, Прилеп, Демир Хисар и други“, вели Даница Ацкоска, в.д. директор на Дом за култура Македонско Брод.
„ Учествуваа учениците од централното основно училиште „Свети Климент Охридски“ од Македонски Брод, од подрачните училишта и од средното училиште „Свети Наум Охридски“. Учениците изработија прекрасни дела, од цртеж во техника молив, потоа комбинирани техники, слики во боја каде секоја од боите има симболичко значење и даваат пријатно психолошко чувство кај гледачот. За овие дела беше потребно околу 1 месец за да се изработат“, додаде Жарко Блажески, наставник по ликовно образование.
Костенот претставува и значаен земјоделски продукт од кој доста добро се заработува. Особено Поречкиот костен е еден од најбараните во Македонија и идната година општината планира да го брендира.
„Како локална самоуправа и со сите граѓани кои имаат добри намери за развој на општината Македонски Брод планираме да го брендираме поречкиот костен и поречкиот мед. Со самото брендирање кога би излегле на европските пазари би биле посилни и нашиот костен или медот од костен би можел да има поголема пазарна предност. Преку ЗЕЛС ќе побарам државата да изработи национална стратегија за заштита на костенот, но исто така за пласман на самиот костен, односно отворање на капацитетите за производ и полупроизвод од костен“, изјави Жарко Ристески, градоначалник на М. Брод.
Во најлопите години се собираат 300 тони годишно костен од Поречието, но секогаш половината останува несобран поради тешко пристапниот терен и поради тоа младите не сакаат да го собираат. Постарите жители велат дека се задоволни од исплатливост и велат дека ако се обновата старите шумски патишта кои сега се образнати со вегетација уште повеќе ќе се заработува.
„Семејниот буџет можеш да го зголемиш ако биде добра годината.
Како би можел да се развива уште овој економски бренд во Поречието?
Само со работа, ако има помлади генерации да работат и да има пристапни патишта до каде што ни се костените, бидејќи е малку повисоко, над 800 метри надморска висина. Сега тие патишта се изгубени, порано се одеше со коњи, со магариња, а сега само пешки ако помини некој. Да можеме со градоначалникот да направиме некако барем каде што се можи да се отворат некои пристапни патишта да може да појдеш со некое постаро возило, да собереш денеска и да ти се исплати.
Значи природата дава, а ние треба само да го собереме тоа?
Дава природата, ние треба да го собереме, ама нема кој да го собира, младите ни се иселија и за работа малку тешко луѓе да се најдат.
Дали е исплатлив?
Се исплати, малку ќе го зголеми семејниот буџет, а кај оние кои имаат поголеми количини може да се исплати нешто. Се исплати, моментално костенот е од 150 до 200 денари, а денес можеш да собериш ако ти е исчистена нивата, дотерана како што треба и до 100 кила костени, јас и жената можеме и до 100 кила“, кажа Митко Митаноски, собирач на костени.
„Има голем недостаток на костени, многу се бара, не можеме ни да ги задоволиме муштериите на пазарот.
Каде го продавате костенот?
Најчесто по пазарите, а некогаш идат и на големо го откупуваат. Моментално по 150 денари оди костенот и се троши доста.
Задоволни сте со цената?
Задоволни сме, добра е цената, не е лоша. А и квалитетот на костенот е добар оваа година“, додаде Александар Милески, собирач на костени.
Тука е секако е и медот од ова Подрајче кој годинава го има во рекордни количини и се доста се бара.
„За разлика од медовите од другите краеви на Македонија, по што се разликува овој и по што е познат?
По квалитетот дефинитивно, завртете се и погледнете ја планинана како е убава, нема фабрики, нема загаденост, тоа е еден од најголемите предуслови за пчеларење.
Значи чиста, еколошка и здрава средина?
Да, баш така.
Тука гледаме и домашно вино и ракија.
Домашно вино, грозјето го купуваме од Кавадарци, нема овде грозје, но тоа ни е традиција, 45 години ни е традиција и правиме препек и сите производи што ги правиме со комбинација со мед идат со домашна ракија, препек, квалитетна и без додатоци на шеќери“, истакна Магда Милошеска, пчелар.
„Колку килограми имате вие?
Ние околу 2 тона оваа година извадивме, откога пчелариме, а пчелариме од 2010, годинава моментално во нашиот реон најмедоносна година е.
И колку е цената моментално?
Моментално е 600 денари. Се исплати, да можеш да го продадеш оваа година целиот мед ќе се исплати“, вели Перо Милески, пчелар.
Со добра стратегија костенот, медот и другите продукти од ова подрачје може да го зголемат приходот на земјоделците од овој крај и тоа многукратно повеќе за разлика до сега.